Donice ogrodowe duże które odmieniają przestrzeń

Czy kiedykolwiek myślałeś, jak wielką moc ma odpowiednia donica ogrodowa? Duże donice ogrodowe potrafią odmienić przestrzeń, wprowadzając do niej elegancję i styl. To nie tylko kwestia estetyki; odpowiednio dobrane donice mogą nadać charakteru nawet najmniej zachęcającym zakątkom Twojego ogrodu czy tarasu. W tym wpisie odkryjesz, jak duże donice mogą nie tylko pełnić funkcję dekoracyjną, ale również praktyczną, dostępne w wielu kształtach i materiałach. Przygotuj się na inspirację, która pozwoli Ci transformować swoje otoczenie!

Donice ogrodowe duże — solidne i stylowe rozwiązania na każdą przestrzeń

Duże donice ogrodowe to coś więcej niż zwykłe pojemniki na rośliny. To inwestycja w trwałość, funkcjonalność i estetykę Twojej przestrzeni — czy to na tarasie, balkonie czy w ogrodzie. Wybierając duże donice, zyskujesz możliwość sadzenia większych roślin i krzewów, które potrzebują solidnej podstawy i odpowiedniej przestrzeni na rozrastające się korzenie.

Co wyróżnia duże donice ogrodowe? Przede wszystkim odporność na czynniki atmosferyczne — mrozoodporność, wytrzymałość na promieniowanie UV oraz systemy drenażu, które zapobiegają zaleganiu wody i gniciu korzeni. W praktyce przekłada się to na długowieczność donic i zdrowy wzrost roślin.

Poza funkcjonalnością, takie donice to także ważny punkt dekoracyjny. Współczesne trendy w aranżacji ogrodów stawiają na prostotę i harmonię — dlatego oferowany jest szeroki wybór dużych donic ogrodowych o nowoczesnych, minimalistycznych formach, ale też modele inspirowane naturą czy stylem rustykalnym. Bez trudu znajdziesz donicę idealnie dopasowaną do swojego ogrodu, która podkreśli charakter miejsca.

A co z ich rozmiarami? Duże donice potrafią mieć wysokość od około 50 cm do nawet metra, co daje sporą swobodę w kreowaniu zielonej przestrzeni. Możesz więc śmiało eksperymentować — czy wybierzesz donice plastikowe dla lekkości i łatwości przenoszenia, czy ceramiczne i betonowe dla stabilności i klasycznego wyglądu.

Prawda, że takie rozwiązania dają wiele możliwości? I wcale nie musisz mieć ogromnego ogrodu, by duże donice robiły różnicę — często to właśnie one tworzą ten wyjątkowy klimat i odmienią każdy zakątek.

Zachęcam do dalszego zgłębiania tematu — możliwości, które dają nowoczesne duże donice do ogrodu, mogą naprawdę zaskoczyć.

Materiały dużych donic ogrodowych — od ceramiki po lekkie tworzywa sztuczne

Donice ogrodowe ceramiczne duże to klasyka, która nigdy nie wychodzi z mody. Ich trwałość i elegancja robią wrażenie – glina czy terakota potrafią nadać ogrodowi charakteru i naturalnego ciepła. Jednak trzeba pamiętać, że ceramiczne donice bywają ciężkie, zwłaszcza te większe, więc ustawianie czy przesadzanie może wymagać siły albo pomocy. Są świetne do stabilnych miejsc, gdzie nie musimy ich często przestawiać. Mają też tę zaletę, że dobrze chronią system korzeniowy roślin przez zmienne temperatury — to spory plus przy polskich warunkach.

Z kolei donice ogrodowe plastikowe duże to zupełnie inna bajka. Lekkie, praktyczne i odporne na uszkodzenia mechaniczne oraz warunki atmosferyczne, ale niestety czasem mniej stabilne na wietrze. Plastik jest też znacznie tańszy, co bywa ważne, jeśli szukasz większych donic na taras czy balkon i chcesz mieć łatwą mobilność. Przyjemne jest to, że plastikowe modele dostępne są w wielu kolorach i kształtach, chociaż estetycznie rzadko dorównują eleganckim donicom ceramicznym.

Trzecią kategorią są donice ogrodowe betonowe duże – prawdziwe tytany trwałości i odporności. Beton zapewnia solidność i stabilność, a jednocześnie wpisuje się w surowe, nowoczesne aranżacje. Są ciężkie, ale to plus, gdy zależy nam na nieprzemieszczaniu się donicy w trudnych warunkach. Minusem może być jednak chłodny wygląd, choć można go złagodzić wybierając modele z teksturami imitującymi naturalny kamień.

READ  Pufa komfortowa i stylowa do każdego wnętrza

Na przeciwnym krańcu wagi znajdują się donice z włókna szklanego duże – bardzo lekkie i nowoczesne w designie. To materiał cieszący się coraz większą popularnością, szczególnie w nowoczesnych ogrodach czy na tarasach. Łatwość przenoszenia idzie tu w parze z wysoką odpornością na czynniki atmosferyczne i UV. Czego bym się obawiał? Czasem włókno szklane może być nieco mniej trwałe na mocne uderzenia niż beton czy ceramika, ale za to nadrabia estetyką i wygodą użytkowania.

Podsumowując, wybór materiału dużej donicy musi uwzględniać nie tylko styl ogrodu, ale również praktykę: waga, odporność na mróz, łatwość przemieszczania i oczywiście aspekt wizualny. Sam wiem, że czasami trudno zdecydować – but honestly, warto tę decyzję dobrze przemyśleć, bo donica to często inwestycja na lata.

Geometryczne kształty dużych donic — prostokątne, okrągłe i inne formy

Duże donice prostokątne na taras to prawdziwy sprawdzian praktyczności. Szczególnie jeśli planujesz uprawę warzyw albo ziół — ich kształt pozwala na wygodne ustawienie wzdłuż ściany lub przy balustradzie, dobrze wykorzystując przestrzeń. Nie bez powodu często wybierane są także prostokątne duże donice plastikowe — są lekkie, łatwe w przesuwaniu i odporne na warunki atmosferyczne.

Z kolei duże donice okrągłe ogrodowe kojarzą się od razu z elegancją i uniwersalnością. Idealnie sprawdzają się przy kompozycjach z krzewami czy pojedynczymi drzewkami, dając roślinom przestrzeń do rozrastania się wokół korzeni. Donice plastikowe duże okrągłe to świetny kompromis między trwałością a niewielkim ciężarem — co przy dużych rozmiarach ma znaczenie, bo nie zawsze łatwo je przestawić.

Nie zapominajmy o innych formach — kwadratowe czy nieregularne modele często służą jako oryginalny akcent w aranżacji ogrodu albo tarasu. Kształt donicy wpływa nie tylko na estetykę przestrzeni, ale i na to, jakie rośliny możesz w niej posadzić oraz jak efektywnie wykorzystać miejsce.

Przy wyborze formy w praktyce warto się zastanowić: ile masz miejsca? Co chcesz uprawiać? I czy przyda się lekkość, czy stabilność? Bo, serio, czasem prosty kształt to wygoda na co dzień.

Jak wybrać duże donice ogrodowe? Porównanie i praktyczne porady

Wybór dużej donicy ogrodowej to nie zawsze łatwe zadanie. Przede wszystkim zacznij od ustalenia rozmiaru — donica musi zapewniać roślinie odpowiednią przestrzeń na rozwój korzeni, ale też nie może zdominować całej przestrzeni. Zastanów się: ile masz miejsca, jakie rośliny chcesz w niej posadzić i jak często planujesz ją przestawiać.

Materiał to kolejna ważna kwestia. Donice ogrodowe ceramiczne duże są trwałe i eleganckie, ale sporo ważą i mogą być wrażliwe na mrozy, jeśli nie mają mrozoodporności. Z kolei rozwiązania z tworzyw sztucznych sprawdzają się tam, gdzie lekkość i odporność na uszkodzenia to priorytet, choć nie zawsze zapewniają największą stabilność. Beton odpornością na warunki atmosferyczne bije inne materiały na głowę, choć bywa ciężki i droższy. Warto też rozważyć modele z włókna szklanego — nowoczesne, lekkie i wytrzymałe, choć zwykle w wyższej cenie.

Praktyczna funkcjonalność? Sprawdź, czy donica ma system drenażowy — odprowadzenie nadmiaru wody jest kluczowe, by korzenie nie gniły. Stabilność też się liczy, szczególnie jeśli planujesz ustawić donicę na wietrznym balkonie czy tarasie.

Jeśli chodzi o design, pamiętaj, że duże donice stanowią często centralny punkt aranżacji, więc warto dobrać je tak, by pasowały stylistycznie do otoczenia. Prosty, nowoczesny styl z geometrycznymi formami jest obecnie bardzo popularny, ale rustykalne lub śródziemnomorskie wzory też mają swoje miejsce.

Co do cen — wybór jest szeroki. Modele plastikowe zaczynają się już około 100 zł, ale bardziej odporne i designerskie donice mogą kosztować nawet kilka tysięcy złotych. Warto polować na promocje w sklepach takich jak Castorama, Leroy Merlin, OBI czy na Allegro i OLX. Kupując online, zwróć uwagę na koszty i warunki dostawy — wielka donica to niemały gabaryt.

Opinie o dużych donicach ogrodowych często podkreślają, że warto zapłacić trochę więcej za jakość i odporność na warunki atmosferyczne, bo wtedy inwestycja posłuży na lata. Z drugiej strony, lekkie donice z tworzyw sztucznych dają wygodę przenoszenia i łatwiejszą aranżację.

Chcesz wiedzieć, którą donicę wybrać? Najważniejsze, by spełniała Twoje potrzeby — czy to trwałość, estetyka, czy funkcjonalność. Po co przepłacać, skoro można znaleźć złoty środek?

Aranżacje i inspiracje z dużymi donicami ogrodowymi — efekty, które zachwycają

Duże donice ogrodowe to prawdziwe pole do popisu, jeśli chodzi o aranżacje. Możesz postawić na nowoczesny minimalizm – proste, geometryczne formy w neutralnych kolorach, które podkreślą elegancję roślin i nie przytłoczą przestrzeni. Takie stylowe donice ogrodowe duże świetnie sprawdzą się na tarasie czy w miejskim ogrodzie, zwłaszcza te z oferty duże donice na taras Castorama, które łączą funkcjonalność z estetyką.

A co, jeśli wolisz coś bardziej naturalnego? Rustykalne, kamienne donice dodadzą ogrodowi ciepła i charakteru, przypominając o surowym pięknie natury. Śródziemnomorskie aranżacje z dużymi donicami ceramicznymi pełne są soczystych barw, a ich charakterystyczne wzory przenoszą nas na ciepłe wybrzeża.

READ  Oświetlenie tarasowe które odmieni wieczory

Nie mogę pominąć też lekkiego, modnego technorattanu, który przypomina naturalne włókno, ale jest łatwy w utrzymaniu i trwały. Donice z drewna dodają przestrzeni przytulności, a jednocześnie świetnie wpisują się w eko klimat. Podstawki i dekoracyjne nakładki na duże donice ogrodowe to mały detal, ale działają jak wisienka na torcie — potrafią zmienić zwykłą donicę w prawdziwą ozdobę.

Fajnie jest też eksperymentować z podświetleniem, które wieczorem wyciągnie z aranżacji to, co najpiękniejsze. W sumie, duże donice to nie tylko funkcja – to szansa na stworzenie prawdziwie wyrazistego, efektownego akcentu, który zatrzyma wzrok każdego gościa. Czasem właśnie ten jeden element potrafi odmienić całą przestrzeń.

Praktyczne wskazówki dotyczące pielęgnacji i użytkowania dużych donic ogrodowych

Jak dbać o duże donice ogrodowe, aby służyły przez lata? Przede wszystkim warto regularnie czyścić donice z zabrudzeń i resztek ziemi. Wystarczy miękka szczotka i woda — agresywne środki chemiczne raczej odradzam, bo mogą uszkodzić powierzchnię, zwłaszcza w przypadku ceramiki czy betonu.

Donice ogrodowe duże z drenażem to już niemal standard. Kontrola drożności otworów odpływowych jest kluczowa — zalegająca woda może spowodować gnicie korzeni roślin, a nawet osłabić samą donicę. Drenaż warto sprawdzać szczególnie po okresie zimowym, gdy ziemia nieraz zbryla się i utrudnia odpływ.

Mówiąc o zimie — duże donice ogrodowe duże odporne na mróz znacznie ułatwiają życie, ale nawet one warto zabezpieczyć na chłodne miesiące. Czasem przyda się dodatkowa izolacja z agrowłókniny lub styropianu pod i wokół donicy, zwłaszcza jeśli stoi na mroźnym podłożu. Pamiętaj też, by chronić donicę przed uszkodzeniami mechanicznymi — np. przesuwając ją ostrożnie lub używając donic na kółkach, które znacznie ułatwiają przemieszczanie, zwłaszcza gdy jest pełna ziemi i roślin.

Ciekawostka: często zauważyłem, że zapominamy o regularnym sprawdzaniu stanu materiału — a drobne pęknięcia mogą z czasem się powiększyć. To dlatego dobrze jest na bieżąco usuwać nagromadzone śmieci i wilgoć z powierzchni donicy.

I na koniec – jeśli planujesz zimować rośliny w donicach, pamiętaj o odpowiedniej pielęgnacji samych pojemników — ich trwałość to podstawa, by ogród zachwycał bez dodatkowych, nieplanowanych kosztów czy kłopotów.

Gdzie kupić najlepsze duże donice ogrodowe? Przegląd ofert i promocji

Jeśli szukasz dużych donic ogrodowych, masz dziś naprawdę spory wybór — zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i online. Popularne miejsca, gdzie warto zajrzeć, to przede wszystkim Castorama i OBI. W tych sklepach znajdziesz szeroką gamę donic ceramicznych, plastikowych czy betonowych, często dostępnych od ręki. Co więcej, często organizują wyprzedaże dużych donic ogrodowych, dzięki którym można trafić na naprawdę korzystne ceny dużych donic ogrodowych.

Leroy Merlin również zasługuje na uwagę — oferta jest nieco bardziej zróżnicowana w kwestii nowoczesnych modeli, a ceny bywają konkurencyjne, zwłaszcza podczas sezonowych promocji na duże donice ogrodowe. Warto śledzić ich katalog, bo zdarzają się okazje, które potrafią zaskoczyć.

Z kolei w sklepach internetowych typu Allegro czy OLX znajdziesz zarówno nowe, jak i używane duże donice ogrodowe w bardzo różnorodnych przedziałach cenowych. Allegro oferuje sporo modeli z dostawą do domu, co jest wygodne, ale trzeba dokładnie czytać opinie sprzedawców — to kluczowe, żeby uniknąć przykrych niespodzianek. OLX bywa świetnym miejscem na okazje cenowe, zwłaszcza jeśli jesteś gotów na odbiór osobisty i chcesz oszczędzić na kosztach wysyłki.

Ceny dużych donic ogrodowych różnią się sporo — od około 100 zł za tańsze modele plastikowe, po kilkaset złotych za solidne donice betonowe czy ceramiczne. Jeśli nie jesteś w bieżącym sezonie, warto poczekać na wyprzedaż dużych donic ogrodowych — wtedy można upolować dobrej jakości egzemplarz bez konieczności zbyt dużego wydatku.

Warto też rozważyć dodatkowe koszty przesyłki — zwłaszcza przy dużych i ciężkich donicach, które mogą generować spore opłaty transportowe. W sklepach stacjonarnych problem z dostawą znika, ale trzeba pomyśleć o własnym transporcie i ewentualnej pomocy przy wniesieniu.

Nie zaszkodzi porównać oferty kilku miejsc i zwrócić uwagę na gwarancję oraz politykę zwrotów. Czasem lepiej dołożyć parę złotych i mieć pewność, że donica jest trwała i zgodna z opisem niż kupować w ciemno.

No i prawda jest taka — wybór dużej donicy potrafi trochę przytłoczyć, ale znalezienie odpowiedniej oferty to już połowa sukcesu. Więc warto poświęcić chwilę na przeglądanie promocji i ofert, zanim zdecydujesz się na zakup.

Specjalne rozwiązania w dużych donicach ogrodowych — systemy nawadniania i mobilność

Coraz częściej duże donice ogrodowe wyposażone są w systemy samo-nawadniania, które znacząco odciążają nas od codziennego podlewania. To rozwiązanie sprawdza się zwłaszcza latem, gdy upały szybciej wysuszają glebę. Taki system działa na zasadzie zbiornika wody na dole donicy, z którego roślina pobiera wilgoć stopniowo przez korzenie. Dzięki temu korzenie nie gniją, a podlewanie jest bardziej ekonomiczne i wygodne.

Co więcej, producenci oferują dziś donice ogrodowe na kółkach duże, co — przyznajmy — to świetna opcja, jeśli musisz często zmieniać ustawienie roślin lub chcesz łatwo przestawiać donicę na różne pory roku. Połączenie stabilności z lekkością jest tu kluczowe. Wykorzystanie lekkich but trwałych materiałów pozwala cieszyć się solidnością, nie rezygnując z mobilności.

READ  Jacuzzi ogrodowe aranżacje które zachwycają przestrzeń

Czasem widuję u klientów właśnie takie donice — stabilne, a jednocześnie na tyle lekkie, że bez większego trudu przesuną je w inne miejsce, kiedy akurat słońce świeci mocniej z drugiej strony ogrodu. To naprawdę ułatwia życie, zwłaszcza przy dużych wymiarach i wadze wypełnionych ziemią donic.

Warto też zwrócić uwagę, że niektóre modele łączą oba te rozwiązania – system automatycznego nawadniania oraz kółka, co czyni je idealnym wyborem dla tych, którzy szukają komfortu i funkcjonalności w codziennej pielęgnacji ogrodu.

Duże donice ogrodowe a ekologia — materiały z recyklingu i zrównoważone ogrodnictwo

Coraz częściej producenci stawiają na ekologiczne duże donice ogrodowe, wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu. To odpowiedź na rosnące potrzeby ochrony środowiska i świadomego wyboru zakupowego, który nie szkodzi planecie. Połączenie trwałości i estetyki z ekologicznym podejściem to coś, co coraz bardziej doceniam — nie tylko ja, ale i inni miłośnicy ogrodów.

Co więcej, duże donice ogrodowe z recyklingu często cechują się lekkością i wytrzymałością na warunki atmosferyczne, dzięki czemu idealnie wpisują się w polski klimat. Takie donice nie tylko zdobią przestrzeń, ale także wspierają ideę zrównoważonego ogrodnictwa z dużymi donicami — modularność i trwałość materiałów umożliwiają wielosezonowe użytkowanie, minimalizując konieczność wymiany i zużycia surowców.

Wybierając takie donice, mamy szansę uprawiać rośliny bez wyrzutów sumienia. To inwestycja, która łączy piękno z odpowiedzialnością — coś, co z roku na rok staje się bardziej potrzebne. Bo przecież ogród to nie tylko dekoracja, ale i troska o środowisko, prawda?

Najnowsze trendy i personalizacja dużych donic ogrodowych — design na miarę Twojego ogrodu

Coraz częściej duże donice ogrodowe przestają być tylko praktycznymi naczyniami na rośliny, a stają się prawdziwymi dziełami sztuki i wyrazem indywidualności właściciela. Najnowsze trendy w dużych donicach ogrodowych skupiają się na personalizacji – od zamówień na wymiar po unikalne wzory i dekoracje, które pozwalają stworzyć aranżację ściśle dopasowaną do stylu ogrodu.

Rzeźbione duże donice ogrodowe zyskują na popularności – ich powierzchnie zdobią geometryczne ornamenty, motywy roślinne lub abstrakcyjne wzory, które nadają donicom charakteru i sprawiają, że przyciągają wzrok. Często wybierane są też donice z dekoracyjnymi wzorami inspirowanymi naturą – np. strukturą kor barki czy kamienia.

Jeśli marzysz o czymś naprawdę wyjątkowym, warto rozważyć duże donice ogrodowe na wymiar. To rozwiązanie daje pełną swobodę projektowania kształtu, koloru i faktury, dzięki czemu donica idealnie wpisze się w przestrzeń, podkreślając jej unikalny charakter.

A co ciekawe – personalizacja to nie tylko estetyka. Wiele nowoczesnych modeli łączy styl z funkcjonalnością, oferując rozwiązania dostosowane do konkretnego sposobu użytkowania. To nie banał: duża donica może być jednocześnie ozdobą i praktycznym elementem ogrodu.

Przyznam, że sam dostrzegam, jak takie dopracowane formy zmieniają odbiór całej przestrzeni. Czasem jeden detal wystarczy, by ogród zyskał nowe życie.
Duże donice ogrodowe to funkcjonalne i estetyczne elementy, które potrafią zdefiniować przestrzeń, nadając jej wyjątkowy charakter. Ich różnorodność materiałów, kształtów i nowoczesnych rozwiązań pozwala na dopasowanie zarówno do klasycznych, jak i nowoczesnych aranżacji, dbając jednocześnie o wygodę i trwałość użytkowania.

Doświadczenie pokazuje, że inwestycja w dobrze wybrane donice zwraca się nie tylko w pięknie ogrodu, ale także w łatwiejszej pielęgnacji i długowieczności dekoracji. Warto zwrócić uwagę na jakość materiałów i praktyczne funkcje, które sprawiają, że duże donice ogrodowe służą przez wiele sezonów, jednocześnie wpisując się w indywidualny styl.

Z takim podejściem wybór dużych donic staje się świadomą decyzją, która przynosi satysfakcję i inspiruje do dalszych ogrodowych eksperymentów. To właśnie te duże donice ogrodowe potrafią być nie tylko donicami, ale prawdziwymi ozdobami przestrzeni.

FAQ

Q: Jakie materiały są najlepsze do dużych donic ogrodowych?

A: Najlepsze materiały to ceramika i glina dla trwałości i estetyki, plastik dla lekkości i odporności na warunki, a także beton i włókno szklane dla wytrzymałości i nowoczesnego wyglądu. Wybierz materiał dopasowany do potrzeb i klimatu.

Q: Jak dobrać rozmiar i kształt dużej donicy do ogrodu?

A: Wybierz rozmiar zapewniający odpowiednią przestrzeń dla rozwoju korzeni rośliny oraz kształt pasujący do miejsca – prostokątne są praktyczne na tarasy, okrągłe uniwersalne, a kwadratowe dobrze wypełniają miejsce i ułatwiają aranżację.

Q: Na co zwrócić uwagę przy wyborze dużej donicy ogrodowej?

A: Kluczowe są rozmiar, trwałość materiału, odporność na mróz i UV, system drenażu oraz stabilność. Ważny jest także design, który powinien współgrać z aranżacją ogrodu, a także budżet i dostępność promocji.

Q: Czy duże donice ogrodowe są odporne na warunki atmosferyczne?

A: Tak, większość dużych donic jest odporna na mróz, wilgoć i promieniowanie UV, zwłaszcza modele ceramiczne, betonowe i z tworzyw sztucznych przystosowanych do polskiego klimatu.

Q: Jakie są zalety donic ogrodowych z systemem nawadniania?

A: Systemy samo-nawadniające ułatwiają pielęgnację roślin, zapewniając im regularną wilgotność i zmniejszając ryzyko przesuszenia, co jest szczególnie przydatne latem i przy dużych donicach.

Q: Czy duże donice ogrodowe można łatwo przestawiać?

A: Modele na kółkach lub wykonane z lekkich materiałów, takich jak plastik czy włókno szklane, można wygodnie przemieszczać, co ułatwia aranżację przestrzeni i pielęgnację roślin.

Q: Gdzie najlepiej kupić duże donice ogrodowe w korzystnej cenie?

A: Sprawdź oferty sklepów takich jak Castorama, Leroy Merlin, OBI oraz platform internetowych Allegro i OLX, gdzie często znajdziesz promocje, wyprzedaże i różnorodne modele w różnych przedziałach cenowych.

Q: Jak zadbać o duże donice ogrodowe, by służyły latami?

A: Regularnie czyść donice, kontroluj i utrzymuj drożny drenaż, zabezpieczaj mrozoodporne modele na zimę, a delikatniejsze izoluj lub przenoś do wnętrza w trudnych warunkach.

Q: Jak duże donice wpływają na aranżację ogrodu i tarasu?

A: Duże donice stanowią efektowny element dekoracyjny, podkreślają styl miejsca i tworzą naturalne akcenty zielone, pozwalając na kreatywne zestawienia roślin i indywidualne dopasowanie do przestrzeni.

Q: Czy istnieją ekologiczne duże donice ogrodowe?

A: Tak, coraz więcej donic wykonuje się z materiałów pochodzących z recyklingu, co jest dobrym wyborem dla osób dbających o środowisko i promujących zrównoważone ogrodnictwo.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *